Tetsuro Fukuhara ile dans ya da kendimizle

Butoh ilginç bir dans. Her anından bir keşifle geçiyorum. Doğaçlamanın doğasında bu var sanki ama Butoh’da her anda daha yavaş daha yavaş diye diye çalışmak bu keşifler için en önemli zemin.

İşte Bafa’da yaptığımız atölye de beş gün boyunca keşiflerle geçti. Üstüne İstanbul’da devam eden projeden sonra katılımcıların hiçbirisi herhalde artık eski kendisi değildi. En azından ben öyle umuyorum. Sanki eski halinde kalmak kötüymüş gibi oldu derdim eski yeni değil de var olan birşeyin içinde debelenmeye başlamak, mutlaka daha kabullü ve daha huzurlu bir yere taşıyor insanı.

Tetsuro Fukuhara, Butoh dansçısı, koreograf ve yazar. Dansının adı “Space Dance”. Hem uzay olan “space” hem de “alan” olan space olarak kullanıyor bu kelimeyi. “Space Dance in Tube” projesiyle ise bir yeniden doğuşu anlatıyor ve deneyimletiyor. Uzayda dansı 2004-2006 yıllarında Tokyo’da Japon Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) ile çalışmalarla gerçekleşti. “Robotik Evrende Space Dance” çalışmasıyla Unesco’nun uluslararası dijital sanatlar ödülünü kazandı. Bizim için ise mekan yürüme dansıyla birleşerek bir dağ, taş, göl, çamur dansı, sonra İstanbul’da da şehir, vapur, sokak dansı olarak hayat buldu.

Tetsuro’ya göre herkesin bir dansı var. Öyle kurallara göre dans edemediyseniz de aslında hala dansçı olma şansınız var yani üzülmeyin. Dansçı olmak istemiyorsanız bile dans etme şansınız var diyelim. Butoh’yu böyle tanımlıyor ve öğretiyor.

Herhalde sürekli koşmaktan olsa gerek yavaş dansları hatta duran dansları izlemekten keyif alır haldeyiz. Dansçı duruken biz de durabiliyoruz ya sindire sindire o anı, orada aslında bütünü duruyor gibi görünürken ama bedenin ufacık parçalarındaki minik hareketleri görüp yaşayıp sindirmek keyif veriyor.

Atölye, ÇATI’nın (Çağdaş Dans Sanatçıları Derneği) Bafa’da kurduğu bir mekanda gerçekleşti. Mekanı ve hikayesini de anlatsam ayrı bir yazının konusu. Özetle, çadırda kaldığınız, yemeklerinizi hep beraber hazırlayıp kaldırdığınız, her gün de farklı bir yeri daha güzel bir hale gelen bir mekandı. Geçmiş zaman kullanıyorum çünkü bir daha gittiğimizde eminim daha farklı olacak. Aslında sabah buradaki atölye alanında Tetsuro’nun öğrettiği farklı teknikler ile çalıştık. Güldük, ağladık, seksapaliteyi yeniden yazdık, şarkılar söyledik. Bazılarımız Kabuki’de erkek oldu, bazılarımız sirkte kral, bazımız içindeki kralı görünce büyüdü, bazımız geyşalığın içinde hayatının dışındaki deneyimleri yaşama şansı buldu. Belki aradığımız bazı soruların cevabıydı bunlar da.

Öğleden sonraları ise Beş Parmak Dağları ve Bafa Gölü’ydü artık mekanımız. Siz deyin trekking biz diyelim araştırma vurduk kendimizi yollara. Yol dediysem işte kendimiz çiziyorduk onu da. Bir saatten fazla uzaktan baksak “hey gidi hey buralara insanlar nasıl gitmiş yerleşmiş zamanında” diye sorardık da neyse ki öyle bir zaman bulamadan içinde bulduk sürecin kendimizi. Düz kayalara tırmanıp, sonu görülmeyen deliklerin üstünden geçtik, dereler cennetti, suyla temas edip akıttık yorgunluğumuzu. Beraberliğin de etkisi olsa gerek hem yardımlaşıyorduk, hem eğleniyorduk ki kimse de çok yorulup ertesi günkü aktiviteden de vazgeçmedi. Göl deyinceyse maalesef gözünüzde oluşan o masmavi güzeliiimm göl manzarasını silmenizi rica edeceğim zira içinde dans ettiğimiz göl, yeşil bir çorbaydı daha ziyade.

Bu dağda, taşta, göldeki dansımız genellikle 2-3 dk sadece ayakta duran pozlarla başladı. Tekrar tekrar söylediğim gibi durmanın aslında kendi dansını yaratmadaki en büyük etken olduğunu bu sefer daha daha daha büyük bir şekilde anladım. Durma bitince ise sadece kolumu kaldırıyordum en yavaş haliyle. Artık aslında kolumu kaldıran da ben değildim işte. İster diyeilm kendisi kalkıyordu, ister diyelim başka bir enerjiydi ona o hareketi yaptıran ama beni seni osu yoktu işte. Ve buradan kendi dansım başlıyor. Ta içimden gelen, geliyor olan veya gelecek olan dansım.

İstanbul’da da ne ilginçtir gördük dansımızın ilk günkü ile o günkü arasındaki farkını. Doğaçlama öyle bir şeyki içinden geldiği veya zorladığın hareket hemen görülüyor. Öyle çıplaksın eğer doğaçlama yapıyorsan izleyici karşısında ve hatta kendinle. Durdukça bu çıplaklıkla kalıyorsun, bir süre sonra onu seviyorsun, bir süre sonra bu harekete dönüşüyor ve sonrası da dansına. Neyse o an sen olan o oluyor dansın.

Bafa’daki atölyeden görüntüler:

This slideshow requires JavaScript.

İstanbul’daki atölyeden görüntüler:

This slideshow requires JavaScript.

* Fotoğraflar için sevgili Pınar Korun, Ömer Uysal, Hakan Polacanlı, Mustafa Kaplan ve Tetsuro Fukuhara’ya teşekkürlerle.

* Daha fazla bilgi için şu linkler yardımcı olacaktır.

Tetsuro Fukuhara: http://www.ne.jp/asahi/tokyo/sd/N_e.html

Tokyo Space Dance: http://www.ne.jp/asahi/tokyo/sd/index_e.html

ÇATI: https://www.facebook.com/catidans

 

Hakikaten paylaştıkça güzel çoğu şey

Hani beden-ruh-zihin dengesinden bahsedip duruyoruz ya, biri hafif tırtladı mı diğerleri de noluyoruz yahu moduna giriyor, bir afallamalar falan; işte öyle  bir zamanı anlatıyor bu yazı. Biraz bu yaşam tarzı yazılarına benziyor sanırım ama bu beni güldürdü yazarken, öyle kalsın dedim :)

Bir zamanlar herşeyi zihninde çözmeye çalışan, sorulara boğulan, onların cevabını ararken daha da karışan birisi varmış. Bazen o kadar çok çalışıyormuş ki yüzündeki buruşukluktan anlaşılıyormuş bu halet-i ruhiye. Bu sıralar da kafasındaki soru nasıl insanlarla sohbet açmakmış, buymuş derdi. Dünya sosyali sen konuşacak konu bulama. Bazı meslekler vardır ki bu mesleği icra edenlerin meziyeti budur mesela (müşteriyle birebir kontak kuran meslekler; özellikle satış). Neyse ki şanslı, etrafında böyle kişi çok, sürekli gözlemliyor ama yok yani konular o akdar absürd geliyor ki bizimkinin bir türlü aklına yatmıyor.

Sonra hoop birşeyi değiştiriyor bakınız neler neler oluyor…

–          Bir gün kaldığı oteldeki çocuk elindeki torbayı taşımayı teklif edince, ay yok mok demeden e peki deyip torbayı ona veriyor. Sonra çocuk bu gelip geçerken halini hatırnı sorunca oturup onunla muhabbet etmeye başlıyor. Söyledikleriyse aslında bir süredir aklına işletmeyle ilgili sorular, öyle utanma sıkılma yok, soruyor. Bir de onun sorularına da olduğu gibi cevap veriyor. Çok keyifli ve belki sadece bu ikilinin yaşadığı zamanlar yaşanıyor.

–          Her gün gittiği sanat atölyesinin güvenliği sürekli ona selam verirken he mee demeden, gülümsüyor, ona halini hatrını soruyor hatta varsa o gün aklından geçen birşey pıt diye söylüyor. Ve şimdi bu güvenlik görevlisi onun için biletleri ayırıyor, daha kapıdan girdiğinde onu tanıyıp herkesten önce ona biletini uzatıyor.

–          Anadolu’un bir köyünde azmedip bulduğu testi atölyesine giderken aklından geçen; bir çay olsa da ikram etseler bu soğukta içsek ısınsak. Gittiklerinde de tam olarak bu oluyor. Testi ustası bu teklifi yaptığında içinden gelmeyen kibarlığı yapmak yerine içinden gelen niyeti söylüyor ve oturuyor. Aslında çok basit deyip daha önce hiç sormadığı soruları başlıyor sormaya. Bu iş nasıl işliyor, bu yörenin geçim kaynağı ne, arkadaki odalarda ne var derken zaten laf lafı açıyor, ohh akıllardaki diğer sorulara da cevaplar bulunuyor. Isınmış olmak da cabası.

–          Her gün gittiği müzeye o gün utanmadı önceki biletiyle girip giremeyeceğini sordu. Nolcaktı, o istesin adam olmaz derse olmazdı. Ama öyle olmadıııı, hem o gün biletini kullandı, hem de ertesi gün gittiğinde sevgili görevli tam da onu aklından geçirdiğini, acaba o görmeden mi geçtiğini düşündüğünü söyledi. Ne güzel, sevdiği yerlerde sevdiği insanlar da olmaya başlamıştı.

–          Kendini en rahat hissettiği hocalarından biri İsrail’deydi, onunla çalışsaydı da dünyanın öbür ucunda olsaydı. Derken sezon başladı, bir de baktı hocası dönmüş. Bu sefer içinde tutup derslere kendi heyecanıyla devam etmek yerine hocasına geldiği için ne akdar sevindiğini, bu sezon da burda olmasa artık onun yanına kendinin gideceğini heyecanlı heyecanlı söyledi, hissettiği gibi, öyle geldiği gibi. Oh nasıl da özgürlşemeye başlamıştı.

–          Yine bir diğer her dersinde çok çok şeyler öğrendiği başka bir hocasıyla ise hem hayata dair keşiflerini hem de ona olan hayranlığını açık açık paylaşmaya başladı. Aklında bu yolda çok soru vardı, yine aynı şekilde sordu, nolcaktı cevap gelmezse gelmesin, içinde kalmamış olacaktı zaten şimdi de cevapları arıyordu. Ama hikaye öyle olmadı, hocası tüm yoğunluğuna rağmen onun için zaman ayırıp ona ışık tutmaya devam etti.

–          Uzun süredir inanmadığı bazı fikirlerin yıkılıp yeniden çok çok keyifli bir hale geldiği deneyiminin ardından bunu kendinde saklayıp balon gibi şişmek yerine durdu aklına gelen tüm arkadaşlarını aradı. Önceden olsa aman kimsenin buna ayırcak vakti yoktur derdi, bu sefer demedi, aradı. Gelemeyenle telefonla konuştu, anlattı çünkü karşısındaki de aynı heyecanla onu dinliyordu aslında. Gelebilenle de oturdu anlattı, mutluluk gözyaşları ikisinin de gözlerinden aktı. Çünkü o da aynı heyecanı paylaşabiliyordu aslında. Ve şimdi her gün görüştüğü arkadaşları bu arkadaşları.

Velhasılı, aslında sen söylemedikçe karşındaki de bilmiyor. Sen söyleyince aslında o da bunu hissediyor ve sana katılıyor. Hani genelde şey denir, sinirlenince falan, içinde tutma söyle o üzülsün, ya da bu ara biz fazla kök çakra açınca diyoruz öfkemi tutamıyorum içimde. Aslında onun bir de bu tarafı var: Mutluysan, heyecanlıysan, seviyorsan ya da sadece aklına bir şey geldiyse de içinde tutma, söyle, o da yaşasın, o da sevsin çünkü onun da  ihtiyacı var, o da sevgiden besleniyor. Yani aklına ne geldiyse onunla başla konuşmaya çünkü içinden gelen, samimi olan o ve bunu herkes anlıyor.

Başa dönersek zihninin işin içinden çıkamadığı noktada ruhunu (hislerini) ve bedenini (gülümsemeni) sok devreye, bak nasıl da rahatladın, dengeni buldun ;)