Tetsuro Fukuhara ile dans ya da kendimizle

Butoh ilginç bir dans. Her anından bir keşifle geçiyorum. Doğaçlamanın doğasında bu var sanki ama Butoh’da her anda daha yavaş daha yavaş diye diye çalışmak bu keşifler için en önemli zemin.

İşte Bafa’da yaptığımız atölye de beş gün boyunca keşiflerle geçti. Üstüne İstanbul’da devam eden projeden sonra katılımcıların hiçbirisi herhalde artık eski kendisi değildi. En azından ben öyle umuyorum. Sanki eski halinde kalmak kötüymüş gibi oldu derdim eski yeni değil de var olan birşeyin içinde debelenmeye başlamak, mutlaka daha kabullü ve daha huzurlu bir yere taşıyor insanı.

Tetsuro Fukuhara, Butoh dansçısı, koreograf ve yazar. Dansının adı “Space Dance”. Hem uzay olan “space” hem de “alan” olan space olarak kullanıyor bu kelimeyi. “Space Dance in Tube” projesiyle ise bir yeniden doğuşu anlatıyor ve deneyimletiyor. Uzayda dansı 2004-2006 yıllarında Tokyo’da Japon Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) ile çalışmalarla gerçekleşti. “Robotik Evrende Space Dance” çalışmasıyla Unesco’nun uluslararası dijital sanatlar ödülünü kazandı. Bizim için ise mekan yürüme dansıyla birleşerek bir dağ, taş, göl, çamur dansı, sonra İstanbul’da da şehir, vapur, sokak dansı olarak hayat buldu.

Tetsuro’ya göre herkesin bir dansı var. Öyle kurallara göre dans edemediyseniz de aslında hala dansçı olma şansınız var yani üzülmeyin. Dansçı olmak istemiyorsanız bile dans etme şansınız var diyelim. Butoh’yu böyle tanımlıyor ve öğretiyor.

Herhalde sürekli koşmaktan olsa gerek yavaş dansları hatta duran dansları izlemekten keyif alır haldeyiz. Dansçı duruken biz de durabiliyoruz ya sindire sindire o anı, orada aslında bütünü duruyor gibi görünürken ama bedenin ufacık parçalarındaki minik hareketleri görüp yaşayıp sindirmek keyif veriyor.

Atölye, ÇATI’nın (Çağdaş Dans Sanatçıları Derneği) Bafa’da kurduğu bir mekanda gerçekleşti. Mekanı ve hikayesini de anlatsam ayrı bir yazının konusu. Özetle, çadırda kaldığınız, yemeklerinizi hep beraber hazırlayıp kaldırdığınız, her gün de farklı bir yeri daha güzel bir hale gelen bir mekandı. Geçmiş zaman kullanıyorum çünkü bir daha gittiğimizde eminim daha farklı olacak. Aslında sabah buradaki atölye alanında Tetsuro’nun öğrettiği farklı teknikler ile çalıştık. Güldük, ağladık, seksapaliteyi yeniden yazdık, şarkılar söyledik. Bazılarımız Kabuki’de erkek oldu, bazılarımız sirkte kral, bazımız içindeki kralı görünce büyüdü, bazımız geyşalığın içinde hayatının dışındaki deneyimleri yaşama şansı buldu. Belki aradığımız bazı soruların cevabıydı bunlar da.

Öğleden sonraları ise Beş Parmak Dağları ve Bafa Gölü’ydü artık mekanımız. Siz deyin trekking biz diyelim araştırma vurduk kendimizi yollara. Yol dediysem işte kendimiz çiziyorduk onu da. Bir saatten fazla uzaktan baksak “hey gidi hey buralara insanlar nasıl gitmiş yerleşmiş zamanında” diye sorardık da neyse ki öyle bir zaman bulamadan içinde bulduk sürecin kendimizi. Düz kayalara tırmanıp, sonu görülmeyen deliklerin üstünden geçtik, dereler cennetti, suyla temas edip akıttık yorgunluğumuzu. Beraberliğin de etkisi olsa gerek hem yardımlaşıyorduk, hem eğleniyorduk ki kimse de çok yorulup ertesi günkü aktiviteden de vazgeçmedi. Göl deyinceyse maalesef gözünüzde oluşan o masmavi güzeliiimm göl manzarasını silmenizi rica edeceğim zira içinde dans ettiğimiz göl, yeşil bir çorbaydı daha ziyade.

Bu dağda, taşta, göldeki dansımız genellikle 2-3 dk sadece ayakta duran pozlarla başladı. Tekrar tekrar söylediğim gibi durmanın aslında kendi dansını yaratmadaki en büyük etken olduğunu bu sefer daha daha daha büyük bir şekilde anladım. Durma bitince ise sadece kolumu kaldırıyordum en yavaş haliyle. Artık aslında kolumu kaldıran da ben değildim işte. İster diyeilm kendisi kalkıyordu, ister diyelim başka bir enerjiydi ona o hareketi yaptıran ama beni seni osu yoktu işte. Ve buradan kendi dansım başlıyor. Ta içimden gelen, geliyor olan veya gelecek olan dansım.

İstanbul’da da ne ilginçtir gördük dansımızın ilk günkü ile o günkü arasındaki farkını. Doğaçlama öyle bir şeyki içinden geldiği veya zorladığın hareket hemen görülüyor. Öyle çıplaksın eğer doğaçlama yapıyorsan izleyici karşısında ve hatta kendinle. Durdukça bu çıplaklıkla kalıyorsun, bir süre sonra onu seviyorsun, bir süre sonra bu harekete dönüşüyor ve sonrası da dansına. Neyse o an sen olan o oluyor dansın.

Bafa’daki atölyeden görüntüler:

This slideshow requires JavaScript.

İstanbul’daki atölyeden görüntüler:

This slideshow requires JavaScript.

* Fotoğraflar için sevgili Pınar Korun, Ömer Uysal, Hakan Polacanlı, Mustafa Kaplan ve Tetsuro Fukuhara’ya teşekkürlerle.

* Daha fazla bilgi için şu linkler yardımcı olacaktır.

Tetsuro Fukuhara: http://www.ne.jp/asahi/tokyo/sd/N_e.html

Tokyo Space Dance: http://www.ne.jp/asahi/tokyo/sd/index_e.html

ÇATI: https://www.facebook.com/catidans

 

alan açan, kendi olan, abartan

Hepimizde bir “alana ihtiyacım var” hali var, dilimizde daha çok. Hadi jargon böyle oluşmuş ama nedir ki bu alan ve kim açar kim kapatır ya da kim abartır bulduğu açıklığın dibine vurur?

Ah Maslow, ruhu şad olsun, her ihtiyaç basamağında bunu anlatıyor.

1- Nefes alma alanı, yemek yeme alanı, bedenen var olma alanı: Tamamen fiziksel bir alan bahsi geçen

2 – Güvende hissettiğin alan, fiziksel güvenlik, iş güvenliği, sağlıklı olabilme alanın: Yine gayet fiziksel bir alandayız

3 – Ve şimdi işler değişmeye başlıyor. Fiziksel alandan duygusal alanlara girmeye başlıyoruz. Sevgi alanı, ilgi alanı vb

4 – Saygı görme alanı, özgüvenini kullanma alanı, başarma alanı

5 – Artık son nokta; var olma alanı, herşeyiyle; fiziksel olarak, duygusal olarak, zihinsel olarak, bütün olarak. Maslow’un da çok meditatif bir haytı olduğuna inanıyorum.

Velhasılı, işte bu meditatif alan herkese göre değişir tabi ki. Bu da kendimize açtığımız alanlarla ilgili. Bahsedeceğim konu ise fazla alan kişilerin alanında olup bitenler.

Etrafında çok çeşitli insanlar olan kişiler genelde çok konuda kabul sahibidir ki yanında bambaşka geçmişlerden gelen, bambaşka işleri olan, bambaşka karakterleri olan kişiler olabilir ve de kendi rahatlıklarıyla, özgüvenleriyle, iradeleriyle. Çünkü kendileri olmak için çaba sarf etmeleri gerekmiyordur. Kendilerini anlatmaları da gerekmez, zaten oldukları şekilde var olabildikleri bir yerdir burası, bu “alan”.

Ama ama ama kendin olurken diğerinin alanına ne kadar girdiğinin farkında olmadan genişlediyse orada artık kendisine olan kabul de azalmaya başlayabiliyor. Çünkü şimdi kabul edeni de yüceltmiyoruz o da olabildiği kadar geniş zaten, onun da mutlak bir sınırı var kendini ifade edeceği veya hala kendisinin bile girmeye cesaret edemediği. Eğer onun o halde kalmasına izin vermiyorsak zaten biz de henüz kendimize bakmaya cesaret edemediğimiz yerleri zorluyoruz demek ki.

Biraz havada mı kaldı? O zaman bir örnek; arkadaşlarımızla çok konuda konuşuruz. Ne kadar samimi olsak da konuşulan konular farklılık gösterebilir. Bir arkadaşım bana anlatmak istediği şeyleri anlatırken soru sormuyorsa demek ki benden bir yorum veya yardım istemiyordur. Ben kendimce bir yadıma kalkıştığımda ise onu, zaten baş etmeye çalıştığı bir yere zorla itmiş oluyorum. Ve ben sormadan o da benim bir işime müdahele etse, iyi niyetle bile olsa, bu sefer o da onun için açılmamış bir alana tecavüz ediyor. Yani sormak önemli ;) Sanki bir giriş izni gibi. Yapabileceğin şeyi ona belirtip sormak da buna dahil, ihtiyacın olan şeyi istemek de. Zaten bu çok kolay. İsteyen izni verir, alan açılır, beraber orda var olursunuz, istemeyen de bir süre kendi halinde orda kalmaya olan ihtiyacını yaşar.

İzin ver, kendisi olsun, nefes alsın, istediği yemeği yesin, istediği sanatı yapsın, yaratsın, başarsın. Sana ihtiyacı olduğunda yanında olduğunu bilsin sadece. Böyle kendi içinde dönen bir ihtiyaç hiyerarşisi.

Velhasılı kelam, kendinle ilgilenmeden başkasıyla ilgilenmek genelde kendine zarar veriyor insanın, hala bakılması gereken bir yerler olabilir, derinlerde, piramitin başka bir basamağında.